Erfbelasting berekenen

In twee stappen. Eerst haal je je vrijstelling van je erfdeel af. Wat overblijft is je belaste verkrijging. Daarover betaal je 10% tot € 158.669 en 20% over het deel daarboven (als je partner of kind bent).

Voorbeeld: erf je als kind € 300.000, dan is je belaste verkrijging € 273.770. Daarvan valt € 158.669 in de eerste schijf (€ 15.867) en € 115.101 in de tweede (€ 23.020). Je betaalt dus € 38.887.

De vrijstelling gaat er eerst af. De schijfgrens van € 158.669 wordt gemeten over je belaste verkrijging, dus na aftrek van de vrijstelling. Dat staat in artikel 24 van de Successiewet.

Dit is de meest gemaakte rekenfout. Erf je als kind € 180.000, dan lijkt het alsof je boven de schijfgrens zit. Maar je belaste verkrijging is € 153.770 en dat valt volledig in de eerste schijf: je betaalt € 15.377. Wie de schijfgrens naast het bruto erfdeel legt, rekent 20% over € 21.331 en komt op € 17.510: € 2.133 te veel.

Als kind kom je pas in de 20%-schijf boven een erfdeel van € 184.899 (€ 26.230 vrijstelling + € 158.669 schijf).

Dat hangt af van je relatie tot de overledene:

• Partner: € 828.035
• Kind, stiefkind, pleegkind: € 26.230
• Kind met een beperking: € 78.671
• Kleinkind: € 26.230
• Achterkleinkind: € 2.769
• Ouder: € 62.110
• Iemand anders (broer, zus, neef, vriend): € 2.769

Blijft je erfdeel onder je vrijstelling, dan betaal je niets en hoef je vaak ook geen aangifte te doen.

Omdat de partnervrijstelling met € 828.035 zo hoog is dat de meeste nalatenschappen er volledig binnen vallen. Een partner die € 500.000 erft, betaalt € 0. Pas boven € 828.035 begint de heffing: bij € 1.000.000 is dat € 18.526.

Let op de pensioenimputatie. Krijg je ook een nabestaandenpensioen of een lijfrente-uitkering, dan wordt je partnervrijstelling verlaagd met de helft van de waarde van die toekomstige aanspraken. Je vrijstelling zakt daarbij nooit onder € 213.915 (2026; in 2025 € 207.886). Zet de optie in de rekenhulp aan om dit mee te nemen.

Is er geen testament, dan geldt de wettelijke verdeling: de langstlevende partner krijgt alle bezittingen, en de kinderen krijgen een vordering ter grootte van hun erfdeel. Die vordering is pas opeisbaar als ook de langstlevende overlijdt.

De kinderen betalen nu al erfbelasting, maar niet over het volle kindsdeel. Omdat de partner het geld renteloos mag houden, telt de vordering als een renteloze vordering (artikel 21 lid 15 Successiewet): er gaat 6% × een factor voor de leeftijd van de partner af. Dat bedrag telt juist bij de partner op, die er door de hoge partnervrijstelling meestal niets over betaalt.

Rekenvoorbeeld: nalatenschap van € 600.000, een partner van 66 en 2 kinderen. Ieder erft € 200.000. Met factor 8 gaat er 48% af, dus elk kind betaalt over € 104.000: € 7.777 per kind, € 15.554 samen. De partner betaalt over € 392.000, maar dat valt binnen de partnervrijstelling van € 828.035: € 0. Krijgen de kinderen hun erfdeel meteen, of is er een rente van 6% samengesteld of meer afgesproken, dan betaalt elk kind € 18.887.

Ja. Kleinkinderen hebben dezelfde vrijstelling als kinderen (€ 26.230), maar hun tarief is 80% hoger: 18% en 36% in plaats van 10% en 20%. Bij een erfdeel van € 250.000 betaalt een kind € 28.887 en een kleinkind € 51.997.

Tóch levert een legaat aan een kleinkind vaak netto voordeel op, omdat je zo een extra vrijstelling van € 26.230 gebruikt die anders verloren gaat — en je vermogen een generatie overslaat, wat een tweede heffingsmoment voorkomt.

Schenkingen die je in de 180 dagen vóór het overlijden hebt ontvangen, worden bij de erfenis opgeteld (als de overledene in Nederland woonde). Zo kan iemand niet op het laatste moment vermogen wegschenken om erfbelasting te ontlopen. Een schenking waarvoor de verhoogde (eenmalige) vrijstelling voor kinderen van 18 tot 40 jaar gold, telt niet mee.

Je betaalt niet dubbel: de schenkbelasting die al is betaald, wordt van de erfbelasting afgetrokken. Zet in de rekenhulp de optie voor bijzondere situaties aan om dit mee te nemen; bij "Hele nalatenschap" kies je ook wie de schenking kreeg.

Vaak wel, maar niet automatisch. Je bent partner voor de erfbelasting als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Als ongehuwd samenwoner kwalificeer je als je in de 6 maanden vóór het overlijden een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgplicht had en al die tijd op hetzelfde adres stond ingeschreven, óf als je 5 jaar onafgebroken op hetzelfde adres stond ingeschreven.

Kwalificeer je niet, dan val je in de categorie "iemand anders": een vrijstelling van € 2.769 en tarieven van 30% en 40%. Op een erfenis van € 250.000 is dat € 83.026 in plaats van € 0. Dit is het duurste misverstand in het erfrecht.

De erfbelasting gaat over de nalatenschap ná aftrek van de schulden van de overledene. Aftrekbaar zijn onder andere: de restschuld van de hypotheek en andere leningen, openstaande rekeningen, en uitvaartkosten voor zover die niet door een uitvaartverzekering zijn gedekt.

Niet aftrekbaar zijn kosten van de afwikkeling, zoals de notaris voor de verklaring van erfrecht, het loon van de executeur en makelaarskosten bij verkoop. Vul in de rekenhulp dus het bedrag ná de aftrekbare posten in. Een uitkering uit een levensverzekering kan juist bij de nalatenschap horen — dat hangt af van wie de premie betaalde.

De Belastingdienst stuurt meestal automatisch een aangiftebrief naar het laatste adres van de overledene of naar de executeur. Bij een overlijden in 2026 of later moet de aangifte binnen zijn op de datum in die brief: 20 maanden na het overlijden (artikel 45 Successiewet). Bij een overlijden in 2025 of eerder was dat 8 maanden.

Uitstel is bij een overlijden vanaf 2026 alleen mogelijk in uitzonderlijke situaties: één keer, met een motivering, en je kunt het pas vanaf 2027 aanvragen. Bij een overlijden in 2025 of eerder kun je eenmalig 5 maanden uitstel krijgen als je dat vóór de inleverdatum aanvraagt. Belastingrente loopt vanaf het einde van de gewone termijn, ook met uitstel.