Vermogensbelasting box 3 berekenen

Het heffingsvrij vermogen is in 2026 € 59.357 per persoon. Met een fiscale partner samen is dat € 118.714.

Let op: er circuleren andere bedragen voor 2026. Houd het bedrag aan dat de Belastingdienst publiceert. In 2025 was het € 57.684 per persoon.

In zes stappen, en de derde en vierde stap zijn waar het misgaat bij veel rekentools:

1. Fictief rendement: spaargeld × 1,28%, overige bezittingen × 6,00%, min schulden × 2,70%. Is de uitkomst negatief, dan is het rendement nihil.
2. Rendementsgrondslag: bezittingen min aftrekbare schulden.
3. Grondslag sparen en beleggen: rendementsgrondslag min heffingsvrij vermogen.
4. Aandeel: grondslag gedeeld door rendementsgrondslag, in procenten (afgekapt op twee decimalen).
5. Voordeel uit sparen en beleggen: het rendement uit stap 1 × dat aandeel, naar beneden afgerond op hele euro’s.
6. Belasting: 36% over dat voordeel, ook naar beneden afgerond.

Het heffingsvrij vermogen wordt dus niet van één categorie afgehaald, maar werkt via stap 4 proportioneel door in alle categorieën. Met een fiscale partner verdeelt de Belastingdienst in zijn voorbeelden de grondslag half-half en rekent stap 4 tot en met 6 per partner.

Bank- en spaartegoeden 1,28%, beleggingen en overige bezittingen 6,00%, schulden 2,70%. Het tarief over het berekende rendement is 36%.

Belangrijk: de percentages voor spaargeld en schulden zijn nog voorlopig. Ze worden begin 2027 definitief vastgesteld en pas dan gebruikt voor je definitieve aanslag over 2026. Alleen het percentage voor beleggingen (6,00%) staat al vast.

Na de arresten van de Hoge Raad mag je je werkelijke rendement opgeven als dat lager is dan je voordeel uit sparen en beleggen (het fictieve rendement na aftrek van het heffingsvrij vermogen). Je betaalt dan belasting over je hele werkelijke rendement: daarbij geldt geen heffingsvrij vermogen. Je betaalt nooit méér: als je werkelijke rendement hoger uitpakt, blijft het fictieve rendement gelden.

Onder werkelijk rendement valt: rente, dividend, huurinkomsten én waardeveranderingen, ook als je niet hebt verkocht. Kosten mag je niet aftrekken (geen aan- of verkoopkosten, geen onderhoud), maar betaalde rente op box 3-schulden wél. Bij het werkelijk rendement geldt geen schuldendrempel.

Het is alles of niets: je moet het opgeven voor je hele vermogen, niet voor een deel.

Vooral voor beleggers en eigenaren van een tweede woning. Het fictieve rendement voor die categorie is 6,00%; had je een slecht beursjaar of daalde je woningwaarde, dan zit je daar ver onder.

Heb je alleen spaargeld, dan levert het meestal niets op: het fictieve percentage van 1,28% zit dicht bij de werkelijke spaarrente. Vergelijk het gewoon in de rekenhulp hierboven — de tegenbewijsoptie laat direct zien of het voordeel oplevert.

Omdat box 3 werkt met een fictief rendement: de Belastingdienst gaat uit van een aangenomen opbrengst, niet van je werkelijke rente. Daarom is de tegenbewijsregeling er gekomen.

Voor spaargeld is het fictieve percentage bewust laag (1,28% in 2026), waardoor de belasting op spaargeld beperkt blijft: over € 100.000 spaargeld betaal je € 187. Over hetzelfde bedrag in beleggingen is dat € 877.

Je mag je box 3-schulden niet helemaal aftrekken: eerst gaat er een drempel van € 3.800 per persoon af (€ 7.600 met fiscale partner). Bij een schuld van € 10.000 is dus € 6.200 aftrekbaar.

Die aftrekbare schuld werkt op twee plekken door: hij verlaagt het fictieve rendement (stap 1) én de rendementsgrondslag (stap 2). Een schuld onder de drempel levert dus niets op.

Nee, niet de hypotheek voor de woning waar je zelf woont. Die hoort met de woning in box 1, waar je hypotheekrente aftrekbaar is en het eigenwoningforfait bij je inkomen wordt opgeteld.

Wel in box 3: een hypotheek op een tweede woning of verhuurd pand, een persoonlijke lening, een doorlopend krediet, een creditcardschuld en een studieschuld bij DUO.

Op 1 januari van het belastingjaar — de peildatum. Wat er in de rest van het jaar met je vermogen gebeurt, doet voor het fictieve rendement niet mee.

Dat maakt de peildatum planbaar: een grote aankoop in december verlaagt je box 3-vermogen voor het jaar erna. Let op: bij de tegenbewijsregeling wordt juist wél naar het hele jaar gekeken, dus daar helpt het schuiven met de peildatum niet.

Twee voordelen. Ten eerste een vrijstelling van € 26.715 per persoon in 2026 (€ 53.430 met fiscale partner): dat deel telt niet mee in je grondslag. Ten tweede een heffingskorting van 0,1% over het vrijgestelde bedrag.

Heb je zowel groene beleggingen als groen spaargeld, dan gaat de vrijstelling eerst naar de groene beleggingen en wat overblijft naar het spaargeld. Wat boven de vrijstelling uitkomt, telt gewoon mee: groene beleggingen tegen 6,00%, groen spaargeld als banktegoed tegen 1,28%.

De korting was in 2024 nog 0,7% en is sinds 2025 verlaagd naar 0,1%, dus het fiscale voordeel zit nu vooral in de vrijstelling zelf.