Energielabel berekenen

Een officieel label: nee. Sinds 1 januari 2021 wordt het energielabel bepaald met de NTA 8800. Die methode gebruikt een groot aantal gebouwkenmerken die een gecertificeerde EP-adviseur ter plaatse opneemt: isolatiewaarden per constructiedeel, kierdichting, ventilatiesysteem, opwekkers, leidinglengtes. Daarna wordt het label geregistreerd in EP-online. Alleen zo’n geregistreerd label is geldig bij verkoop, verhuur en het woningwaarderingsstelsel.

Wat wél exact kan, en wat deze pagina doet:

• Bij welke labelklasse een score hoort, en hoeveel je moet zakken voor een letter hoger. De grenzen liggen vast.
• De Standaard voor woningisolatie voor jouw woning. Dat is een officiële formule op basis van je vormfactor en bouwjaar, dus daar komt een exact getal uit.
• De warmtebehoefte van het referentiewoningtype dat bij jouw woning hoort, met en zonder isolatiepakket.

Calculators die je na een paar vragen een letter geven, gokken. Die letter kun je nergens voor gebruiken.

Het label hangt aan één getal: het primair fossiel energiegebruik in kWh per m² per jaar. Hoe lager, hoe beter de letter.

De bovengrens hoort er telkens bij. Precies 190 is nog label B; 190,01 is label C. Zit je vlak boven een grens, dan kan een kleine maatregel dus een hele letter schelen — en vlak eronder levert diezelfde maatregel op papier niets op.

Die twee worden voortdurend door elkaar gehaald, ook op websites die het beter zouden moeten weten. Het zijn twee verschillende kengetallen:

• Het energielabel meet primair fossiel energiegebruik (kWh/m²). Daar tellen je cv-ketel, warmtepomp en zonnepanelen in mee. Dit bepaalt je letter.
• De Standaard meet alleen de netto warmtebehoefte van de gebouwschil (kWh/m²). Installaties en zonnepanelen tellen hier niet mee. Dit zegt of je woning klaar is om met lage temperatuur verwarmd te worden.

Daarom kan een woning met veel zonnepanelen een mooie letter hebben en tóch ver van de Standaard zitten: de panelen verbeteren het label, maar isoleren niets. Andersom kan een goed geïsoleerde woning met een oude ketel een matig label hebben.

Dat is een simpele aftreksom, zodra je je score kent. Een woning met 205 kWh/m² zit in label C. Label B begint bij 190, dus er moet 15 kWh/m² af.

Let op dat de klassen niet even breed zijn. Van D naar C is het bij 270 kWh/m² maar 20 kWh/m². Ter vergelijking: label A++ beslaat 25 kWh/m², label A beslaat 55 kWh/m², label B beslaat 30 kWh/m², label C beslaat 60 kWh/m².

Vul je score hierboven in, dan rekent de calculator het voor je uit en zie je meteen waar je in de schaal zit.

De vormfactor is je verliesoppervlakte gedeeld door je gebruiksoppervlakte. Verliesoppervlakte is alles wat grenst aan buiten, aan de grond of aan een onverwarmde ruimte: vloer, dak, gevels, ramen. Muren die je met de buren deelt tellen niet mee.

Een compacte woning verliest per m² woonoppervlak veel minder warmte, dus die kan een strengere eis aan. Daarom is de Standaard geen vast getal. Twee woningen uit dezelfde periode, 2015 - 2018:

• Vrijstaande woning, vormfactor 2,27: Standaard 94 kWh/m².
• Galerijflat, vormfactor 0,70: Standaard 45 kWh/m².

Meer dan het dubbele verschil, bij hetzelfde bouwjaar. Onder vormfactor 1,00 daalt de Standaard overigens niet verder: daar geldt een vaste bodemwaarde.

Voor woningen gebouwd tot en met 1945 is de Standaard flink minder streng. Die woningen hebben meestal geen spouwmuur, en de norm is zo gekozen dat de gevel niet geïsoleerd hoeft te worden — denk ook aan monumentale gevels en beschermde stadsgezichten. Gevolg: zo’n woning is daarna niet zonder extra maatregelen op 50 °C te verwarmen, wel bijvoorbeeld op 70 °C.

Concreet: een tussenwoning van vóór 1946 met vormfactor 1,46 heeft een Standaard van 108 kWh/m². Dezelfde vorm in een naoorlogse woning zou op 61 kWh/m² uitkomen. De eis is dus bijna twee keer zo soepel, en dat is bewust.

Let op bij een vrijstaande woning, twee-onder-een-kapwoning, maisonnette, galerijflat of overig appartement: daar heeft RVO één referentiegroep 'voor 1965'. Kies in de calculator dan ook je bouwjaar. Een vrijstaande woning met vormfactor 2,24 heeft tot en met 1945 een Standaard van 190 kWh/m²; gebouwd na 1945 is dat 93 kWh/m².

Labels die vóór 1 januari 2021 zijn afgegeven, gebruiken de oude Energie-Index. Die blijft geldig tot de vervaldatum — een energielabel is 10 jaar geldig — maar staat op een andere schaal. Je kunt een Energie-Index niet omrekenen naar een NTA 8800-score: er zitten andere aannames onder, en de letter kan bij herberekening veranderen zonder dat er iets aan je woning gebeurd is.

Wat er nu geregistreerd staat op jouw adres kun je gratis opzoeken op EP-online. Staat daar nog een Energie-Index, dan gelden de getallen in deze calculator pas na een nieuwe opname.

Neem het meest voorkomende woningtype van Nederland: een tussenwoning uit 1975 - 1991. De referentiewoning is 114 m² met vormfactor 1,35, dus de Standaard is 57 kWh/m².

In de huidige gemiddelde staat vraagt dat woningtype 108 kWh/m²: 51 kWh/m² te veel. Met een volledig isolatiepakket en mechanische afvoer zakt het naar 51 kWh/m², en dan is de Standaard wel gehaald.

Deze cijfers komen uit de Voorbeeldwoningen 2022 van RVO. Het zijn echte woningtypes, geen gemiddelde van alles: jouw woning kan er flink van afwijken.